Mithat Bey, 1903 yılında Mülkiye’den mezun oluyor ve gençliği boyunca yurdun değişik noktalarında kaymakamlık yapıyor. 1908’e kadar, tam bir Abdülhamit bürokratı. İş tanımı aşağı yukarı belli: fazla suya sabuna karışmadan, yereldeki dengeleri fazla aşındırmadan, merkezin emir ve talimatlarını yerine getirmek; Hamit rejiminin karşıtlarına göz açtırmamak. Meşrutiyet’le birlikte sular bulanıyor iyice. İktidar-muhalefet ikiliğiyle, basınla (yani kamuoyu baskısıyla) tanışıyor Osmanlı bürokrasisi. İdareciler, siyasete giriyor - veya siyaset onlara bulaşıyor. Yaşanan her siyasi kırılma da onları doğrudan, hayati biçimde etkiliyor. Her siyasal alt üst oluş bürokraside de müthiş yırtılma ve kıyımların yaşanmasına sebep oluyor.

İtalyan yazar Collodi tarafından yazılıp 1881’de tefrika edilmeye başladığı günden bugüne dek çocuklar tarafından büyük bir tutkuyla sevilip kabul gören Pinokyo maceralarının altında şüphesiz masalın mutlu gözüken sonu yatar; Mavi Peri, Pinokyo çalışkan ve itaatkâr bir çocuk olduğunu ispatladığı günün gecesinde onu hep olmak istediği gibi gerçek bir çocuk yapar. Uyandığında düşünde gördüğü şey gerçek mi diye koşup aynaya bakar; “Başka birisiydi sanki aynada gördüğü. Tahta kuklanın görüntüsü değildi bu, kahverengi saçlı, mavi gözlü, neşeli, bayram sevinci içinde, güzel bir çocuğun zeki ve canlı görüntüsüydü."

Her sabah güne başlamak için saatimizin alarmı çaldığında alıştığımız dünyanın hâlâ yerli yerinde olduğuna ve doğru biçimde işlediğine inanmak isteriz; çünkü aksini düşünmenin bir mesaisi, bir bedeli var ve o bedeli ödeyecek güce, cesarete sahip olmayabiliyoruz. Oysa epey bir zamandır, işlerin hiç de yolunda gitmediğini, hemen her gün şimdimizi ve geleceğimizi çalan birçok tuhaflık ve tekinsizliğin gayet cüretkâr biçimde işlediğini; akıl ve mantık kurallarını tersyüz eden birçok olayın gerçekleştiğini biliriz. Ama yine de faturalarımızın son ödeme tarihine para yetiştirmenin telaşıyla başımızı öne eğip çalışmaya, yaşamımızı sürdürmeye devam ederiz.

Barthes ve Foucault’nun 1960’larda “yazarın ölümü”nü ilan etmeleri sayesinde edebiyat çalışmalarına yazarın çalışma sürecine odaklanan bir yaklaşım egemen oldu. Nihai metne giden yolculuğun kendisi önemliydi artık. Yazar bir metni oluştururken hangi araçları kullanmıştı? Hangi sözlüklerden, gazete arşivlerinden faydalanmıştı? Hangi kitapları referans almıştı? Barthes’tan bu yana egemen olan bu modern yaklaşım, yazarlığı bir nevi performans olarak görür. Yazarlar fikirlerini zihinlerinden kağıda akıtan canlılar değillerdir. Tıpkı Claude, OpenAI veya Gemini gibi, farklı arşivlere girip orada buldukları bilgileri derleyen, bir sentez yaratan “otonom ajan”lardır.

Şehrin merkezi ile çevresindeki köy, kasaba ve ilçeler birbirinden tamamen farklıdır. Merkezde Diyarbekir ağzıyla Türkçe konuşulur; çevrede ise tamamen Kürdçe, kuzey ilçelerde ise Zazaca konuşulur. Diyarbekir’de bajari (şehirli) ve gundi (köylü) ayrımı vardır. Kürdçede şehirli ve köylü anlamlarına gelen bu kelimelerin sosyolojik karşılığı şudur: Gundi kelimesi örtük olarak Türkçe bilmeyen ve köyden gelen Kürd anlamında; bajari ise Türkçe bilen ve yerel giysiler yerine Avrupai giysiler giyen kişi anlamında kullanılmıştır. Bajarilerin ataları iki veya üç kuşak önce yakın köy ve ilçelerden merkeze gelmiş ve Türkçe öğrenmişlerdir.

Berlin’de politik nedenlerle iltica etmiş, yaşamını uzun süredir bu kentte sürdüren birçok arkadaşım var. Son seçimlerin Berlin’de nasıl karşılandığını, gündelik hayatta neye denk düştüğünü onlardan dinlemek ufuk açıcı olacaktır elbette. Türkiye’den Berlin’e bakıldığında ise tartışma büyük ölçüde başka bir yere yöneldi. Seçimlerin ardından Elif Eralp’in Alevi mi Kürt mü olduğu, ailesinin Türkiye solunun hangi geleneğinden geldiği gibi sorular öne çıktı. Bunların kendi başına bir anlamı olsa Berlin’deki başarıyı anlamak için Eralp’in soy kütüğünden çok kentin politik soy kütüğüne bakmak daha açıklayıcı olacak.

Fon skandalındaki dolandırıcılık mekanizması hakkında artık yeterince bilgi sahibiyiz. Manipülasyonun herkesin, özellikle de yetkililerin gözü önünde nasıl gerçekleştiğini biliyoruz. Belirsiz olan, yaklaşık 450 bin kişinin parasının akıbeti. Mağdurlar arasında riski göze alarak “uçup kaçan” hisse trenine binenler kadar, riskten bihaber şekilde parasını güvenli sandığı para piyasası fonlara park etmiş insanlar da var. Sosyal medyada parası içeride kalmış, eli kolu bağlı bekleyen, üzgün ve kaygılı insanların hikâyelerine rastlamamak mümkün değil. Özellikle riskten kaçındığını sanarak bu skandala bulaştırılmış olanlar başta olmak üzere, umarım herkes anaparasına bir an önce kavuşur.

1987'de kadınlar şiddeti meşrulaştıran bir karara karşı yürürken, translar da Beyoğlu Emniyet Müdürlüğü'nün şiddetine karşı Taksim'de açlık grevine başlamıştı. Eylem Gezi Parkı'na taşınınca polis dağıttı. Arkalarında duran tek siyasi yapı ise parti dahi olmayan bir girişimdi. İki hareket de aynı işlemden geçmişti, talepleri gündemin ilerisine yazılmış, kendileri de kendi kayıtlarını tutmak, mücadelelerini yalnız vermek zorunda bırakılmıştı. Kaos GL dergisinin 1994'teki ilk sayılarından birinin başlığı "Eşcinsel ve İşçi Olmak". İşte sınıfla ilgilenmedikleri için değil, ilgilendikleri halde yer bulamadıkları için kendi dergilerini çıkarıyorlardı.

Komorbid koşullar veya eş tanı, asıl tanıya eşlik eden bir başka rahatsızlık anlamını taşır. Fakat verimli bir toprak olarak otizm zemininde bu eşlik eden hastalıklardan bir veya birkaçına sahip olmak çok olasıdır. Böyle birisinin durumuyla koşut spektrum veya yörüngede seyreden diğer durumun direncine göre ilaç tedavisi veya başkaca önlemler devam eder. Otizmli kendi mizacına uygun bir habitusla, yaşam alanıyla karşılaştıkça komorbid huzursuzluğun yörüngesinden uzaklaşır. Ancak eş tanılar başka bir zaman ve yerde yeniden kesişebilir; mizaç ve hastalık aynı bünyede ortak bir kesitte buluşabilir.

Kremlin, Birleşik Rusya’nın aldığı resmi oy oranıyla, halkın rejime ilişkin gerçek tutumunu makul ölçüde yansıttığı düşünülebilecek oran arasındaki farkın fazla açılmamasını istiyor. Aradaki fark çok büyür ve sonucun ancak açıkça hile yapılarak elde edilebildiği görülürse, bu Kremlin’in kendine güvenmediği izlenimini verir. Putin’in iktidarı sıradan Rusların desteğine bağlı değil, ama otoritesini ayakta tutan şeylerden biri, halkı dinlediği ve onların ne düşündüğünü önemsediği yanılsamasını diri tutması. Seçim göz göre göre çalınırsa, bunun doğru olmadığı açıkça ortaya çıkar.