Fransa’da Güncel Toplumsal Hareket, Düzenleyiciler ve “Neden” Sorusu Üzerine
20 Kasım 2026 Cuma
Saat 10’da ne olup bittiğine bakmak için o meydana çıktığımda, binlerce insanın yolu çoktan kapadığını, barikatlar kurduğunu, önlerindeki cılız polis barikatını aşmaya çoktan hazır olduklarını gördüğümde ciddi bir şaşkınlığa uğramıştım. Bir duygulanım biçimi olarak şaşkınlık, öngörülemezliği ve akışkan konjonktüre geçişi imgeliyordu. O gün, saat 14’te, eski iskelede buluşma gerçekleşmedi. Çünkü bütün gün boyunca, Marsilya’nın her yeri çatışmalara ve alan işgallerine sahne olmuştu. Yalnızca polise uygulanan karşı şiddet pratiği değil, gündelik yaşamı felç etme, kat edilen bütün yollara barikat kurma, sokakta, caddede bulunma ve alanı terk etmeme ve sonunda yağmalama hareketleriyle, baştan aşağı çeşitli biçim ve seviyelerde şiddet pratikleri vardı.
Bir Başkadır Memleketin Hal Tercümesi
18 Kasım 2026 Çarşamba
Bir Başkadır’ın ikinci sezonu, Peri’nin seans odasında açılıyor. Koltuğu ilk sezondan tanıyoruz. Bu kez orada Başkomiser Muzaffer oturuyor. Berkun Oya, yazıp yönettiği dizide kamera önüne de geçmiş. Şapka çıkarılacak bir oyunculukla, gücünü elindeki erkten devşiren, hepimizin bir yerlerden tanıdığı küçüklü büyüklü karar vericileri tek bir bedende toplamış. Karısını kaybetmiş Muzaffer. Kadıncağızın sağlığında istediği robot süpürgeyi ancak ölümünden sonra alabilmiş. Evde yalnız kaldığında süpürgeyle konuşuyor.
Kapitalizmin İklim Günahları: Krizi Yaratanlar, Çözümü Yönetenler
17 Kasım 2026 Salı
İklim değişikliğinin kentlerde yarattığı kırılganlıkları artık daha iyi biliyoruz. Geçirimsiz yüzeylerin artması yağış sularının toprağa sızmasını sınırlandırıyor, yüzey akışını hızlandırıyor ve uygun olmayan drenaj koşullarında taşkın riskini büyütebiliyor. Yeşil alanların kaybı ise kentlerin sıcak hava dalgaları karşısındaki dayanıklılığını azaltabiliyor. Böyle bir dönemde, iklim zirvesine ev sahipliği yapan bir kentin hazırlıklarının da ekolojik ölçütlerle değerlendirilmesi gerekir.
Çeşitliliğin Kendisi mi, Taklidi mi?
15 Kasım 2026 Pazar
Ekolojik ve kültürel ilişkilerin çözülmesi üzerine düşünürken biyoçeşitliliği zihnimde bildiklerimle tanımlamakta zorlanıyorum. Bu perspektiften bakınca karşılaştığım bir sorun var. Doğayı tanımak için onu sayıyoruz. Türlerin sayısını, bireylerin bolluğunu, genetik farklılıkları, yaşam alanlarının genişliğini ölçüyoruz. Bütün bunlar gerekli. Çünkü neyi kaybettiğimizi anlamak için önce neye sahip olduğumuzu bilmek zorundayız. Fakat bir ekosistemin zenginliğini yalnızca içerdiği türlerin sayısıyla açıklamak mümkün değil. Bir ormanda yüzlerce tür bulunabilir.
İstikrar: KKTC’de Müphemlik ve Siyasal Alan
12 Kasım 2026 Perşembe
Seçim takvimi ile Girne açıklarında yaşanan gemi faciası arasındaki ilişki, sıklıkla olduğundan daha doğrudan sunuluyor. 6 Aralık tarihi faciadan önce belirlenmişti: UBP grubu Haziran’da bu tarihte görüş birliğine varmış, Başbakan Üstel ağustos başında iki seçimin aynı gün yapılacağını açıklamış, Bakanlar Kurulu da ağustos ayının ikinci yarısında kararı koalisyon ortaklarının tamamının katılımıyla oybirliğiyle almıştı. 30 Ağustos’ta Girne’den hareket eden yolcu gemisinin alabora olmasının ardından Bayındırlık ve Ulaştırma Bakanı Erhan Arıklı görevden alındı, Yeniden Doğuş Partisi de 2 Eylül’de hükümetten çekildi. Yani facia seçim tarihini doğurmadı; koalisyonun yapısını değiştirdi ve seçimin Meclis’teki sürecini yürütmeyi, UBP-DP hükümetinin sırtına bıraktı.
NAZA, Fail Sineması ve Örtük Özneler
11 Kasım 2026 Çarşamba
Yuval Abraham ve Rachel Szor’un yönettikleri NAZA gösterime girdiğinden beri hakkında öyle çok şey yazıldı ki, bir noktadan sonra filmin kendisinden çok onun etrafında oluşan tartışmayı izler olduk. Bir belgeselin nadiren ulaşabildiği 10 milyon dolarlık gişeyi yakalayan NAZA için Naomi Klein, filmin bir gün Lahey’de, Uluslararası Adalet Divanı’nda kanıt olarak kullanılabileceğini söyledi. Oyuncularla birlikte tarihçiler, soykırım araştırmacıları ve siyasi figürler savaş yöntemlerinin nasıl değiştiğini, katliamların ve soykırımın nasıl soğukkanlı bir hesaplamanın sonucunda meydana geldiğini bu film üzerinden tartıştı. Bir kısım eleştirmen ve sinema seyircisinin önemli bir bölümü de faillere bu kadar geniş bir alan açılmasına öfkeyle itiraz etti.
Kötülüğün Normalliği: “NAZA” Belgeseli Üzerine Düşünceler
11 Kasım 2026 Çarşamba
Ancak bu kez Eichmann’dan farklı olarak herhangi bir mahkemenin karşısına çıkmayan, deneyimlerini çoğunlukla rahat ve sıradan bir tavırla paylaşan, başarılarıyla gurur ya da pişmanlık duyan iki düzine failin tanıklıklarıyla karşı karşıyayız. Bu orta sınıf kadın ve erkekler, ileri teknoloji gerektiren işlerini büyük bir titizlikle yapan sıradan insanlar gibi konuşuyorlar. Belgesele konu olan İsrailliler işledikleri suçların desteklenmeyeceklerinden korktukları için, onları kendi halklarından gizlemeye çalışan Nazilerden farklı bir şeyi temsil ediyorlar.
İki Şehir, Bir Öksürük ve Bir Hırıltı
10 Kasım 2026 Salı
Otuz sekiz yaşında grafik tasarımcısı olan Deniz Aksoy, Ekim ayının 13. gecesi Kadıköy’deki evinde boğazında yanma şikayeti ile uyandı. Önce sıradan bir soğuk algınlığı geçirdiğini düşündü: çünkü sabahında burun akıntısı, hafif halsizlik, birkaç hapşırık da eklenmişti boğazındaki yanmaya. Evde bulunan parasetamolü alıp annesinin eskiden beri önerdiği nane-limonlu sıcak suyla yakınmalarını hafifletmeye çalıştı. Ancak ikinci gün öksürük de başlayınca bir doktora görünmeye karar verdi.
COP31'in Gizlediği
9 Kasım 2026 Pazartesi
Fosil anlaşmalar yolunu bulunca peşini yeni nükleer imzalar takip etti. Kasım 2025'te KEPCO ile Sinop için bir işbirliği mutabakatı, Mart 2026'da CANDU teknolojisi için fizibilite mutabakatı ve 22 Ekim 2026'da Kanada ile nükleer maddeleri de içeren bakanlar ortak bildirisi imzalandı. 3 Kasım 2026'da, zirveden altı gün önce, Seul'de Kore İhracat-İthalat Bankası ile nükleer finansman mutabakatı ve bir enerji işbirliği mutabakatı imzalandı. Sinop için konuşulan rakam dört ünite ve yaklaşık 30 milyar dolar.
Kahramanlar ve Zalimler
8 Kasım 2026 Pazar
Ancak bir politik özne olabilmek için daha katetmeleri gereken çok yol vardır. Zira istemleri bu aşamada henüz sadece bir doyurulmamış talepler kümesi oluşturur. Aralarında kendiliğinden bir birlik, ortak irade mevcut değildir. İşte bu durumda yukarıda, ölen Tanrı’ya ait saydığımız sembolik birliği kurma ve ayakta tutma işlevini bu dışlananların içinden bir unsur üstlenir. Fakat toplumun kendini inşa ederken dayandığı dışlayıcı mantık bu inşa anında da işbaşındadır.
Bir Okuma Âlemi Olarak Kentin Politik Tasarımı
8 Kasım 2026 Pazar
Binge-reading lafını duydunuz mu? Bir dizinin bir sürü bölümünü ya da sezonunu bir anda izlemeye binge-watching deniyormuş. Binge bir şeyi kısa sürede fazlasıyla tüketmek anlamına geliyor. İçmek ve yemekte de kullanılıyor. Ama bir başka anlamı “alem, cümbüş”müş. Binge-reading bu cümbüş fikrine daha yakın; bir kitabı tek seferde uzun uzun, doya doya okumak anlamına geliyor. Ama söz konusu okumak olunca, izleme, yeme, içmeden farklı olarak sonunda sizi bir huzursuzluk, bir vicdan azabı beklemiyor “okuma aleminin”.
Dördüncü Perde: Brezilya Umudu Seçti
6 Kasım 2026 Cuma
Harekete geçme çağrısı, siyasi partilerin ya da sendikaların alışılmış örgütlenme çalışmalarından çok, “fandom” denen çevrimiçi hayran topluluklarından geldi. İlk tur sonuçlarının açıklanmasından kısa süre sonra, Lula’nın müttefiklerinden milletvekili André Janones, bir WhatsApp kanalının kitlesel bir çevrimiçi “Lula Ordusu”na dönüşmesine önayak oldu. Kısa sürede on milyondan fazla takipçiye ulaşan bu ağ üzerinden eylemler koordine ediliyor, hızla yayılan videolar ve etiketler dolaşıma sokuluyordu. Jair Bolsonaro’nun atadığı yargıçların müdahaleleriyle geçici olarak erişime kapatılsa da bu devasa ağ, Bolsonaro’nun 2018’deki zaferinde kritik rol oynayan dijital Lulacılığın artık etkin bir güç haline geldiğini gösteriyordu.
2026 İstanbul Barosu Seçimlerinin Ardından: Hakikatin Karşısında Demagojinin ve Totolojinin Egemenliği
5 Kasım 2026 Perşembe
24-25 Ekim günleri İstanbul Barosu seçimleri vardı. Bu seçimle baro başkanı, yönetim kurulu, disiplin kurulu, denetleme kurulu ve Türkiye Barolar Birliği delegeleri seçildi. Bilgi olarak sunayım, bu görevlerin hiçbiri ücretle yapılmıyor. Eski deyimle meccanen yürütülen bu görevler için kopan kıyamet düşünüldüğünde ülkenin önemli demokrasi sorunları karşısında gösterilen cılız tepkiyle tezat teşkil ettiği açıkça görülüyor. Öte yandan seçimlerde kullanılan sloganları ve cumhuriyetçi-demokrat çatışma söylemini doğuran baro tarihinin geçmiş sayfaları karıştırılmadan tartışma-mücadele ortamını anlamak birçok zorluk içeriyor.
Hapishaneden Göğe Kurulan Merdiven – Yıldızlardan Ebediyete: Auguste Blanqui
4 Kasım 2026 Çarşamba
Karl Marx, onu Fransız Proleter Partisi'nin hem beyni hem de ilham kaynağı olarak görmüştür. Blanqui’nin fikirlerinin Marx’ın proletarya diktatörlüğü kavramını etkilediği söylenebilir. Oysa Engels, onu sert bir biçimde eleştirmiş ve bu tür komploculuğun bir tek Rusya’da başarılı olma olasılığından söz etmiştir. 1874’te şu satırları kaleme almıştı: "Blanqui, özünde bir siyasal devrimcidir, yalnızca duygularından ötürü, halkın çektiği çilelere karşı sempati duyduğundan ötürü sosyalisttir, ama ne sosyalist teoriye ne de toplumsal reformlar için kesin pratik önerilere sahiptir.” Belli ki Engels, Blanqui’nin devrimci mücadelesinin ardında yatan teorik çalışmalardan haberdar değildi.
Flamingolardan Arnavutluk’un Ekim’ine mi? İsyan, Antikomünizm ve Arnavutluk Kapitalizminin Krizi
2 Kasım 2026 Pazartesi
Rusya, İran ve ANTIFA… Arnavutluk Başbakanı Edi Rama, ekim ayında sertleşen hükümet karşıtı protestoların arkasında bu aktörlerin bulunduğunu öne sürdü. 19 Ekim’de emniyet yöneticilerinin karşısına elinde bir taşla çıktı; gösterilerdeki şiddeti kınadı, gençlerin bir bölümünün dış güçlerin etkisiyle radikalleştiğini savundu. Ancak bu iddialarını destekleyen somut kanıtlar ortaya koymadı. Binlerce insanın öfkesi dış düşmanların faaliyetleriyle açıklandığında, protestocular kendi talepleri ve iradeleri olan siyasal özneler olmaktan çıkıp bir komplonun figüranlarına dönüştürülüyor.
Gastronomi Şehirleri Trendi ve Geleneksel Mutfağın Dönüşümü
31 Ekim 2026 Cumartesi
Dünyanın farklı yerlerindeki deneyimler, göçmenlerin taşıdığı yeni tatların ve aromaların başlangıçta yabancı ya da sıra dışı bulunsa da zamanla yerel halk ve aşçılar tarafından benimsendiğini, kent mutfağının doğal bir parçası haline geldiğini gösteriyor. Göçmen restoranları ve pazar tezgâhları, kentlerin gıda çeşitliliğini artırarak hem kent sakinlerine hem de turistlere yeni tatlar sunuyor; gıda hizmetleri sektörünü de canlandırıyor. Öte yandan gastronomi, farklı toplulukların bir araya geldiği en güçlü kültürlerarası diyalog ve uyum alanlarından biri olarak işlev görüyor.
Finans Sistemi Geleceği Nasıl Çalıyor? Berlin’deki Konut Mücadelesi ve Anaakım Siyasetin Sınırları
30 Ekim 2026 Cuma
Şu an Almanya'da die Linke etrafında koparılan yaygaraya geri döneyim. Bu bahsettiğim kağıtların değerinin (yani gelecekteki gelirlerin) politik bir kararla azaltılması ihtimali dahi o partinin sistem-dışı, radikal, fanatik vs. olarak yaftalanmasına yetebiliyor. Oysa bu şirketler çoğu durumda fayda getiren, sosyal yaşamı güçlendiren bir yatırım dahi yapmıyorlar. En büyük yatırımları hâlihazırda var olan evleri (Altbau deniyor, 100 yıllık eski evleri) satın alıp göstermelik rötuşlarla önceki fiyatının çok üstüne elden çıkarıyorlar yahut kiraya veriyorlar. Dolayısıyla bu şirketlerin servetinin önemli bir kısmı yeni bir kullanım değeri yaratmaktan değil, hâlihazırda var olan konut stokunun kira gelirlerinden ve gelecekteki fiyat artışının bugünkü fiyatlara yansıtılmasından geliyor.
Bir Ziya Baba Vardı: Adadaki Vakur Sosyal Demokrat
27 Ekim 2026 Salı
27 Ekim 1994’te yaşamını yitiren Ziya Rızkı, bu yıl ölümünün 32. yıl dönümünde yeniden anılacak. Her ekim ayında Girne’de şehrin merkezindeki büstünün önünde ve mezarı başında yapılan anmalar, bir alışkanlığın, ritüelin sürdürülmesi gibi görünebilir. Aslında aradan otuz yılı aşkın süre geçtikten sonra, Kıbrıslı Türklerin siyasal yaşamının önde gelen isimlerinden birinin eski makamlarıyla değil "Ziya Baba" hitabıyla hatırlanıyor olması, üzerine düşünmeyi hak eden bir durumdur.
Bir Derneği Anla(t)mak
26 Ekim 2026 Pazartesi
Halkların Köprüsü bir sivil toplum kuruluşudur. Fakat bu tanım, derneğin siyasetini ve kimliğini açıklamaya yetmez. Çünkü derneğin siyasal pratiği yalnızca siyasi partiler, seçimler ya da devlet kurumları çevresinde kurulan bir siyaset anlayışına dayanmaz. Siyaset, farklı geçmişlerden ve mesleklerden insanların mültecilerle ve birbirleriyle gündelik hayat içinde kurdukları ilişkilerde ortaya çıkar. Birlikte karar almakta, ortak iş yapmakta, birbirinin dilini duymaya çalışmakta, yetkiyi paylaşmakta ve eşitlikçi bir kamusal alan kurmakta biçimlenir.
Liselilerin Açtığı Yol: Sokakların ve Fransa Siyasetinin İzinde
22 Ekim 2026 Perşembe
Fransa’da öğrencilerin de sendikal örgütlenmeleri mevcut, ancak öğretim üyeleri ve öğrenciler için örgütlenme sendikalar ve derneklerle sınırlı değil, sık sık toplantılar düzenleyerek sorunların tespiti ve çözüm arayışı konusunda tartıştıkları daha esnek örgütlenme biçimleri de var. Sık sık bir araya gelip “biz bu noktaya nasıl geldik” ve “ne yapabiliriz” sorularını masaya yatırıyorlar. Bu toplantılara sadece sosyal bilimlerden değil, tüm bilim dallarından katılımlar gerçekleşiyor. Örneğin akademik özgürlükler meselesi son yılların en fazla üzerine sempozyumlar ve konferanslar düzenlenen konuları arasında.
Kent, Algoritmalar ve İtiraz Hakkı
22 Ekim 2026 Perşembe
Özel bir gayrimenkul geliştiricisinin, yatırım ve arazi geliştirme kararlarını desteklemek amacıyla özel bir teknoloji şirketinin yapay zekâ altyapısından yararlanmak istemesi şaşırtıcı değil. Bu haberi benim için dikkat çekici kılan, önümüzdeki dönemde yapay zekanın şehir planlama ve kentsel tasarım kararlarına giderek daha çok dahil olacağına dair verdiği sinyal. Çünkü kamu kurumları, yeni teknolojileri benimseme konusunda daha temkinli ilerlese de çoğu zaman ticari ortamlarda test edilen teknolojiler daha sonra kamu sektörünün işlevlerine uyarlanabilir hâle gelebiliyor.
Fransa'da Öğrenci Eylemleri - Servet Büyürken Gelecek Küçülüyor
21 Ekim 2026 Çarşamba
Hükümet, oldukça büyük bir samimiyetsizlikle, yükseköğrenimin nominal bütçesinin 2017 ile 2026 yılları arasında 13,3 milyar avrodan 15,5 milyar avroya çıktığını (+%17) zaman zaman seslendiriyor. Bu doğru, ancak aynı dönemde enflasyon %22 olduğu için bütçe reel olarak %5 azalmış demektir. Buna ek olarak, yükseköğrenimde öğrenci sayısı 2,6 milyondan 3 milyonun üzerine çıkmış, yani %15 artış göstermiştir. Sonuç olarak, ekonomist ve Küresel Eşitsizlikler Laboratuvarı eş direktörü Lucas Chancel’in çevrimiçi olarak paylaştığı verilerin de açıkça gösterdiği gibi, yükseköğrenim bütçesi öğrenci başına yaklaşık %20 oranında düşmüştür.
Devlet Aklı, Devlet Raconu
20 Ekim 2026 Salı
Bu kavram merkezi devlet otoritesinin güçlenmesi, mutlakiyetçi monarşilerin kurulması sürecinde işlevsel olmuş. Ama aynı zamanda siyasi gücü ele geçirme ve terk etmeme amacının etik değerlerin önüne geçtiği bir siyaset anlayışının yaygınlaşmasına da katkıda bulunmuş; devletin çıkarlarını koruma gerekçesiyle yasaları ve ahlak kurallarını ihlal eden tasarrufların meşrulaştırılması amacıyla kullanılmış. Devlet Aklı kavramının evrimi ve kullanımı ile ilgili son derece kapsamlı bir eser kaleme almış olan Friedrich Meinecke, kitabını devlet aklının içlerinde tanrı ile şeytanın birbirine geçtiği düşüncelerin başta geleni olduğunu söyleyerek bitiriyor.
Esra Kahya’nın “Bir İntihar Çok Ölüm” Romanı Üzerine: Bu Kambur Kimin?
19 Ekim 2026 Pazartesi
Bu dört kadın arasında onları birbirine bağlayan şey yalnızca aile ilişkileri değildir. Bir anlamda hepsinin sırtında bir “kambur” vardır. Acibe’nin kamburu bedenseldir ve herkes tarafından görülebilir. Müsemma’nınki bencilliktir. Nazenin’inki korku, kaçış ve sorumluluk almamaktır. Ayrıca Meskür’ünki kendi acısına kapanmak ve alkolün arkasına saklanmaktır. Turan’ınki sorumsuzluk, suç ve sürekli kaçış halidir. Tijen’in kamburu ise geçmişte yeterince direnememiş olmanın ve kızından ayrılmanın yüküdür.