“Sıkıntı Var” Üzerine Notlar: Sıkıntının Uğultusu
1 Ağustos 2020 Cumartesi
Hüseyin Akcan
“Sıkıntı Var” Üzerine Notlar: Sıkıntının Uğultusu
Durup dinlemeden hareket ederek, tüketerek, talan ederek değil, bekleyerek, durup düşünerek, es vererek, yaşam karşısında esneyerek, dikkat ekonomisine karşı sıkılmanın ve zihni gevşetmenin tadına vararak anlamak ve kodlamak gerekiyor belki de sıkıntıyı. “Sıkıntı var” bende biraz da bu imkânı sağladı diyebilirim.
İslâmcı Zihinsel Tıkanmanın Kültürel Kökenleri Üzerine Bir Deneme
31 Temmuz 2020 Cuma
Hüseyin Padır
İslâmcı Zihinsel Tıkanmanın Kültürel Kökenleri Üzerine Bir Deneme
Sözlü kültürde bilgi önemsiz değil, aksine çok önemli ve değerlidir. Ancak bilgi tutucu şekilde korunur ve çözümleyici olmaktan ziyade eklemelidir. İslâmi camiada bilgi ile kurulan ilişki bir kültürel sermaye üretimi değildir. Burada bilgi dinamik bir şekilde tekrar piyasaya sürülmez, stoklanır. Bilgi biriktirilir. Handiyse bilgiyle kurulan alaka merkantilist bir kültürlenme biçimidir.
Medyada Bilim ve Bilim İnsanının İki Yüzü
29 Temmuz 2020 Çarşamba
Mesut Yücebaş
Medyada Bilim ve Bilim İnsanının İki Yüzü
Neticede medyada kendinden başka bir şey söylemeyen parçalı bilginin özerkliğine yüksek perdeden bir vurgu ya da toplumun yaygın değerlerini ihmal etmeyen veya sadece o değerler için var olan bir bilim ile karşılaşırız. Bu nedenle “cehalet övgüsü” ile “halk düşmanlığı” medyada aynı anda görünür olur.
Yerel Seçimler Sonrası Bir Galibiyet Placebosu Olarak Ayasofya
27 Temmuz 2020 Pazartesi
Reyhan Ünal Çınar
Yerel Seçimler Sonrası Bir Galibiyet Placebosu Olarak Ayasofya
Tarihî mekânlar, geleceğe taşınma umudunu saklı tutan, unutulmaya karşı direnen mekânlarken; hafıza mekânları unutulmuş olanı hatırlatmayı amaçlar. Bir kilise, bir cami ve bir müze olarak Ayasofya da kimin nasıl hatırlamak ve neyi unutmak istediğine dair tabelası değişen hem tarihî bir mekân hem de bir hafıza mekânıdır. Dahası Ayasofya, bir galibiyetin ardından o galibiyeti ve arkasında yatan anlamı somut bir gösterene dönüştüren sembol mekândır.
Fransa’da 2020 Belediye Seçimleri: Macron İçin Sonun Başlangıcı mı?
25 Temmuz 2020 Cumartesi
Selman Saç
Fransa’da 2020 Belediye Seçimleri: Macron İçin Sonun Başlangıcı mı?
Görece sınırlı bir ittifak söz konusuyken dahi önemli başarılar elde eden Fransız sol muhalefetinin ülkeyi dönüştürecek “büyük siyaset”i etkilemek için (şimdilik buna ayak direse de) Mélenchon gibi diğer önemli sol aktörleri de içerecek şekilde genişlemesi gerekmektedir. Bu güç birliğinin yaratacağı potansiyel bizatihi Fransa’nın siyasi tarihinden çıkarılacak derslerle öngörülebilir.
Rusya Federasyonu Anayasası, Kurucu Halk ve Asli Unsur
24 Temmuz 2020 Cuma
Erol Taymaz
Rusya Federasyonu Anayasası, Kurucu Halk ve Asli Unsur
1924’ten itibaren kabul edilen SSCB ve birlik cumhuriyetleri anayasalarında (devlet dili dışında) belirli bir etnisite ön plana çıkarılmamıştı. Devlet, işçilerin-köylülerin veya ülkede yaşayan tüm halkların devleti olarak tanımlanıyor, federalizm ulusal bölgesel özerkliğe dayanıyor, özerk ulusal cumhuriyet ve bölgelerde farklı dillerin devlet dili olarak kullanılabileceği kabul ediliyordu.
Libidonun İktidarı ve Normalleşen Cinsel İstismar
23 Temmuz 2020 Perşembe
Gözde Yılmaz
Libidonun İktidarı ve Normalleşen Cinsel İstismar
Demem odur ki, kişilerin, içlerinde barındırdıkları ve toplum tarafından da tasdiklenen nefret ve şiddetleri, hayatta kalmaya devam edebilmeleri için illa ki boşaltılacaktır. Bu boşalmayı engelleyecek ve döngüyü kıracak hukuki bir sistem yoksa, şiddetin, korkunun ve nefretin zamanla hangi yolla boşaltıldığının da önemi kalmayacak, cinsel istismar normalleşecektir.
Kutsalı Avlamak: Dağ Keçileri
22 Temmuz 2020 Çarşamba
Fırat Aslangiri
Kutsalı Avlamak: Dağ Keçileri
Dağ keçileri gizemli yaşam şekillerinden dolayı ilk çağlardan bu yana pek çok halkın kültür ve inancında yer almıştır. İnsanoğlunun inancına, sanatına, edebiyatına yansıyan dağ keçileri ile ilgili inanışlar, mitolojik dönemlere kadar uzanmaktadır. Yunan mitolojisinde küçükbaş hayvanların koruyucusu Pan, keçi ayaklı ve keçi kafalıdır. Roma mitolojisinde ise sürülerin koruyucusu, Faunus kabul edilmektedir.
“Mobil OHAL Yönetimi” ve Türkiye’de Protesto Yasakları
20 Temmuz 2020 Pazartesi
T. Deniz Erkmen, Mert Arslanalp
“Mobil OHAL Yönetimi” ve Türkiye’de Protesto Yasakları
Bize göre parçalı, noktasal, ve kısa süreli -dolayısıyla kapsadıkları bakımından eşit olmayan- sokağa çıkma yasaklarının esas yol açtığı hak ihlalleri yasağa maruz kalanlar değil, yasağın kapsamının dışında kalan ve hayatını idame ettirmek için sokakta çalışmak zorunda kalanlar oldu. Yıllardır hakları OHALvari pratiklerle askıya alan iktidar, pandemi sırasında kapsamlı bir sokağa çıkma yasağı ilan etmeyip, kapsamlı bir sosyal dayanışma fonunu devreye sokmaktan imtina ederek işe gitmek zorunda kalanları hastalanma riskiyle başbaşa bıraktı.
Ayasofya’da Çoklu İbadet
19 Temmuz 2020 Pazar
Adnan Ekşigil
Ayasofya’da Çoklu İbadet
Ayasofya’yı müzeye dönüştürmek, ancak kendine güvenen bir liderin alabileceği bir karardı. Fakat aksine, bunu Batı’ya verilmiş bir taviz olarak görenler de vardı. “Taviz” şöyle dursun, “sırtlarına saplanmış bir hançer” gibi algılayanlar da eksik değildi. Küçük bir azınlık olmakla beraber, bu İslâmcı kesim Ayasofya’yı camiye geri çevirmek için her devirde didinip durdu.
Bir Oğuz Demiralp Yazısı
18 Temmuz 2020 Cumartesi
Latif Yılmaz
Bir Oğuz Demiralp Yazısı
Demiralp’i anlamak için sadece yazdıkları değil, aynı zamanda beslendiği entelektüel kaynaklar da önemlidir. Türkiye’de akademinin bile çok geç fark ettiği Foucault, Lacan, Deleuze, Blanchot ve Saussure gibi figürlerle biraz da Fransızcaya olan hakimiyetinin verdiği avantajla görece erken tanışır ve bu figürleri düşünsel hayatının önemli uğrakları ve referans noktaları yapar. Erken tanışmak veya Fransızcaya hakim olmak bu düşünürlerle kurduğu ilişkinin olsa olsa onun için nasıl mümkün olduğunu açıklar.
Direk Dansı İçin Mevlid Töreni
17 Temmuz 2020 Cuma
M. Mücahid Sağman
Direk Dansı İçin Mevlid Töreni
Muhafazakârlık Masumiyeti Kirletti mi?
İslâmcılık açısından lüks içinde yapılan bir “mevlid ayinine” itiraz edilecek dilin hangi bağlamda kurulması gerektiği muğlaktır. Tüketime karşı çıkarken temel bağlam siyasal yapının özüne dair bir itiraz mıdır? Yoksa muhafazakârlığın doğası gereği dinî ritüelin çağın araç gereçleri ile ilişki kurma çabasının yarattığı bir handikap mıdır?
Z Kuşağının Seçimi
16 Temmuz 2020 Perşembe
Osman Elbek
Z Kuşağının Seçimi
Sağlık, Z kuşağının yetiştiğinin iddia edildiği bu çağda tarihi bir role sahip. Her şeyi o belirliyor. Hemen her pazartesi başlanan sonu gelmez rejimler, spor salonlarına yazılmalar, pilates eğitimine devam edişler, adım ölçerler, nabız sayıcılar, zararlı alışkanlıklardan uzak durmalar... hepsi onun uğruna yapılıyor. Hele ki Covid-19 salgını döneminde!
Tarihi Yağmalama ve Yeniden Yazma Arasında
15 Temmuz 2020 Çarşamba
Sevim Burulday
Tarihi Yağmalama ve Yeniden Yazma Arasında
Salgın, İsyan, Sanat!
Sanat, en azından günümüz için doğa ve onun bir parçası olan bizlerin daha az tahribata dayalı gelecek inşasında aktif rolünü almalı, artık kendisini kamufle edilmiş kolonyal müzayede salonlarının açık artırma ürünü olmaktan kurtarmalıdır. Ayrıca kültür sanat emekçileri, karar vericiler, çabalarının bir bölümünü herhangi bir sanat ya da tarihî eseri sağ popülizmin, milliyetçiliğin kullanışlı oyuncağı olmaktan, tahribinden kurtarmak üzerine harcamalıdır.
Ayasofya: Yas, Nostalji ve Beyhude Beklentiler
15 Temmuz 2020 Çarşamba
Doğancan Özsel
Ayasofya: Yas, Nostalji ve Beyhude Beklentiler
Bu yazı alınan kararının içeriğine yönelik bir itiraz değil. Kararın kendisi yazının konusu dahi değil. Burada yapmaya çalıştığım tek şey, bu Ayasofya adımının, daha genel bir iktidar yitiminin semptomu olarak okunabileceğini göstermeye çalışmak. İktidar penceresinden elbette ki Ayasofya’nın ibadete açılması semptomdan çok bir tedavi yöntemi gibi görünüyor. Erdoğan ve çevresi buradan bir popülarite dalgası devşirmeyi umuyor.
İnsanlık Tarihinin Epidemisi: Nefret Suçları ve HIV ile Yaşayan Bireyler
14 Temmuz 2020 Salı
Esra Erin
İnsanlık Tarihinin Epidemisi: Nefret Suçları ve HIV ile Yaşayan Bireyler
Pozitif Yaşam Derneği’nin son altı ayda yayımladığı iki hak ihlali raporundan HIV ile yaşayan bireylerin eşitlik hakkının ihlalinden sonra en fazla mahremiyet haklarının, çalışma haklarının ve tedaviye erişim haklarının ihlal edildiğini görüyoruz. Dolayısıyla HIV ile yaşayan bireylerin yaşadıkları ihlaller sadece bir sağlık sorunu olarak görülmemelidir, bu ihlaller temel insan hakları ihlalleridir. Bu sebeple ayrımcılık ile damgalanmaya karşı mücadelede bu konuyu da ele alan bütüncül bir yaklaşım önemlidir.
Patrimonyalizm, Ayasofya ve Cumhurbaşkanlığı Sistemi
13 Temmuz 2020 Pazartesi
Mete Kaan Kaynar
Patrimonyalizm, Ayasofya ve Cumhurbaşkanlığı Sistemi
Ayasofya kararını konuşabilmek için öncelikle, “cumhurbaşkanlığı sistemi” adı verilen “Türk usulü” sistemin, yasama-yürütme-yargı alanındaki işbölümünün “parlamenter sistem” ile değil de “başkanlık sistemi” adı verilen sisteme göre yapılmasına karar verilmesinden çok daha geniş bir anlama geldiğini kabul etmemiz lazım. Bunun bir “sultanizm”e, “patrimonyalizm”e dönüş anlamına geldiğini görebilmemiz gerekiyor.
Yirmi Beş Yılın Ardından Srebrenitsa: Yaslar ve Anmalar
12 Temmuz 2020 Pazar
Cemre Aydoğan
Yirmi Beş Yılın Ardından Srebrenitsa: Yaslar ve Anmalar
Avrupa’nın popülist liderlerinin Hıristiyanlığın ötekisi ve iç düşmanını Yahudiler olarak tayin etmesine benzeyen bir motif de Sırp Ortodoksları tarafından Müslümanlara yönelik modern tarihlerinde kurgulanmıştır. Boşnak soykırımı ve Holokost arasında tarihsel bir benzerlik olmamakla beraber etnik milliyetçiliğin özünde yer alan dinsel farklılığa dayanan öteki seçme dürtüsü Sırplar tarafından modern tarihlerinde keskin anlatılanlarla belirtilmiştir.
Piyasanın Şu “Z Kuşağı”
11 Temmuz 2020 Cumartesi
Taçlı Yazıcıoğlu
Piyasanın Şu “Z Kuşağı”
Z kuşağı nedir ve ne değildir? Bu soru gündemi oldukça çok meşgul etti, zaman zaman da etmeye devam ediyor. Tüm yazıda şu harfli kuşak saçmalığının yaygınlaşması anlatılacaksa da en baştan şunu belirtmek faydalı olabilir: Noel Baba resmi konulan her malın en kârlı ürünlerden biri olduğu şu dünyada, bu tanımlara inanıp inanmamak sadece size kalmış.
Pandemi ve Üniversite Özerkliği
10 Temmuz 2020 Cuma
Gözde Yılmaz
Pandemi ve Üniversite Özerkliği
Karantina koşularında sınava hazırlanırken, ekonomik yetersizlikten dolayı bilgiyi evine taşıyamayan gençler, sınıfsal dengesizliklerin ne denli kuvvetli olduğunu bizzat deneyimlediler, çoğu depresyona girdi. Bu psikolojik hasar geçici de değil. Balık istifi bir odaya doldurulup, hastalanıp ölme korkusuyla sınav kitapçığını açanlar, sınavda tüm potansiyellerini kullanıp başarılı olsalar dahi, bu deneyim onlarda kalıcı travmalara sebep olacaktır.
Feminist Odalar (VII): Tante Rosa Adamı Helaya Kapadıktan Sonra
9 Temmuz 2020 Perşembe
Onur Bütün
Feminist Odalar (VII): Tante Rosa Adamı Helaya Kapadıktan Sonra
Kadın yazarların ürettikleri metinlere otobiyografik bir okumayla yaklaşmanın, feminist edebiyat eleştirisi açısından özel bir yeri var. Otobiyografik okuma, kadınların “Ben buradayım, varım ve mücadele ediyorum!” mottosunun sesini duyabilmenin de yoludur. Üstelik Sevgi Soysal birinci tekil şahıs kullanmadan -ki kullansaydı da eleştirilecek bir yanı olmazdı-, kendi hayatından kesitleri, Tante Rosa’nın anlatı dünyasına yansıtır.
Derin Ekoloji ve İnsan Merkezcilik
8 Temmuz 2020 Çarşamba
Hasan Furkan Gök
Derin Ekoloji ve İnsan Merkezcilik
Sığ ekolojiyi benimsemiş piyasanın ve üretim dinamiklerinin altında insan merkezci moderniteyi bulmak güç değil. Hümanizm olarak da adlandırılabilen bu anlayış, akılcılığının tüm teknik -ve de büyük bir noktada ahlâki- getirilerini hiçe sayarak talep edilen hizmete göre doğaya bükülüp yoğrulabilirlik ve insan için var olmuşluk atfeden bir üretim anlayışını benimsemişti. İnsan ister yok etsin ister kurtarıcı olsun, düşüncenin temelinde hep bir doğadan kopuk olma durumu, müdahalede bir dışarıdanlık mevcuttu.
Korkudan Korkmak
7 Temmuz 2020 Salı
Şahap Eraslan
Korkudan Korkmak
Korku, gerekli olan bir alarm ve sinyal işlevi olan bir duygu olması gerekirken bazen öyle olmuyor, çünkü korkularımız da çok hastalıklı. Anımsıyorum; bizim mahalledeki delikanlılar “Allah’tan başka kimseden” korkmazlardı. Korkularımızı bile yarıştırıyor, korkudan bile narsistik gıda çıkarabiliyorduk. Korkusuzluk biraz da sıradan erkeklik şovunun bir parçasıydı.
Özcülük: Teknofobinin Felsefi Kökenleri
6 Temmuz 2020 Pazartesi
Mert Gürbüz
Özcülük: Teknofobinin Felsefi Kökenleri
Sonuç olarak, teknoloji çalışmalarının artık Platoncu idealizmin yolunu açtığı teknofobik, tekno-determinist yaklaşımların esaretinden kurtulması gerekiyor. Aksi takdirde, bu yaklaşımlar ışığında teknolojiye dair ortaya atılan üst-anlatıların özcülük tuzağına düşmeye devam edeceğiz gibi gözüküyor. Bu tuzağa düştüğümüz müddetçe, söz konusu fenomenin çok-yönlülüğünü gözden kaçırdığımız gibi, popüler basın öğelerinin ve yüzeysel akademik çalışmaların kamuyu bir korku ortamına sürüklediğini gerçeğini de göz ardı ediyoruz.