Güncel

Komplo Teorisinin “Başka Bir Dünya” Arzusu ve Edebî Komplolar

4 Mayıs 2020 Pazartesi

Doruk Tatar

Komplo Teorisinin “Başka Bir Dünya” Arzusu ve Edebî Komplolar

Komplo teorileri incelenirken arzunun rolü sıklıkla gözden kaçırılıyor. Dünyayı anlamlandırmada insanlara öyle ya da böyle yardımcı olan komplo teorileri, bu dünyanın hikâyeleridir ve dünyayı nasıl hikâyelendirdiğimiz, neyi nasıl arzuladığımıza dair bize önemli ipuçları verir. Bu ipuçları yer yer kendi içlerinde de çelişebilir; burada arzunun temel çelişkilerimize cevap verirken onları farklı anlatılarla içselleştiren bir yapısı olduğunu unutmamız gerekiyor.

Korona Salgını ve Yarınsızlık: Bir Kaygı Toplumu Olarak Türkiye

4 Mayıs 2020 Pazartesi

Zafer Yılmaz

Korona Salgını ve Yarınsızlık: Bir Kaygı Toplumu Olarak Türkiye

Elbet tüm insanlığı etkisi altına alan günümüzdeki gibi salgınların bazen ne yaparsak yapalım kader olduğunu düşünebiliriz; fakat doğayla kurduğumuz hangi yanlış ilişkilerin bizi buraya getirdiğini haklı olarak vurgulayan pek çok yazara katılmıyor olmamız veya geleceğimize hükmedenlerin iktidarlarını bir zorunluluk gibi sunmaları şu gerçeği değiştirmez: coğrafya kader değildir. İnsanlar coğrafyayı siyaset ile kader haline getirirler ve kendilerine onun içerisinde hayatlarına hükmeden bir yönetim dokurlar.

Doğumunun 110. Yıldönümünde Behice Boran

3 Mayıs 2020 Pazar

Onur Alp Yılmaz

Doğumunun 110. Yıldönümünde Behice Boran

Köy ve Şehirleşme Davası

Boran, 1939’da başlayan akademik serüveni boyunca, 1947’de kürsüsünden fiilen koparılana kadar köy ve şehirleşme alanında çeşitli araştırmalar yapmıştır. Boran’ın yukarıda adı geçen dergilerde ve saha araştırmalarında, sosyolojinin alt başlığı olarak incelediği bir konu da köy ve şehirleşme meselesidir. Boran’ın bu alana olan ilginin nedeninin kapitalistleşme, şehirleşme, modernleşme gibi kavramları iç içe geçmiş süreçler olarak algılamasıdır ve onun sosyalist kimliğinden bağımsız değildir.

Ken Loach, Gig Ekonomisi ve Yeni bir Etiko-Politik İmkânın Üzerine Notlar (III)

3 Mayıs 2020 Pazar

İrem Taşçıoğlu

Ken Loach, Gig Ekonomisi ve Yeni bir Etiko-Politik İmkânın Üzerine Notlar (III)

Belki de İhtiyaç Duyduğumuz Bir İmdat Frenidir

Filmin bir sahnesinde yaşlı kadın, Thatcher hükümetine karşı kendisinin de bir protestocu olarak katıldığı 1984-1985 İngiltere madenci grevine ait bir fotoğrafı Abby’ye gösterir. Aynı sahnenin sonunda da Abby’nin çalışma çizelgesine baktıktan sonra “Peki sekiz saatlik mesaiye ne oldu?” diye sorar. Kadının bu söyledikleri bir yandan neoliberalizmde -sınıf mücadelesiyle kazanılmış- sekiz saatlik iş günü gibi hakların geçersizleştiği çalışma koşullarına gönderme yaparken aslında fotoğrafa dair de bir hikâye anlatmaktadır.

2 Mayıs 2020 Cumartesi

Safiye Altıntaş

Dijital Girdapta Küresel Emek

Çalışmanın satır aralarında kendisine yer bulabilen (ara tabaka) orta sınıfın dijital girdaptaki konumu da dökümler arasında. Sibernetik teknoloji ve sınıf ilişkisinde “işgücü” sürecine de kısaca değinen yazar; küresel köylülüğün sonu, yeni göçler, kayıtdışı eziyet, neo-endüstriyel proletaryalar, emeklerin katlanması, “çalışmanın kadınlaşması” ve eğitim fabrikasının yükselişi gibi seçilmiş yedi ana proleter akıma dikkat çekiyor.

Anlatmakla Yükümlü Şahit: Svetlana Aleksiyeviç

2 Mayıs 2020 Cumartesi

Hümeyra Okuyan

Anlatmakla Yükümlü Şahit: Svetlana Aleksiyeviç

Gerçeğin popülizme, kitleye, yalana; etiğin estetiğe yem edildiği bir zamandayız. Zamanımızın bütün tarihsel dehşetlerine karşı özverili bir seyirci bile olamıyoruz. Dibimizde yapılan savaşa, evlerinden taşınan milyonlara mülteciye karşı giderek daha da yabancılaşıyoruz. Tarihin cellat ve kurbanlarına duyulan öfke bir süre sonra donuklaşıyor, kaskatı kesilince artık varlığı ancak bir zarafet içinde pazarlanabiliyor.

Yalnızlık ve Söylentilerle Hesaplaşma: Solgun Ateş ve Tutunamayanlar

1 Mayıs 2020 Cuma

Büşra Uyar

Yalnızlık ve Söylentilerle Hesaplaşma: Solgun Ateş ve Tutunamayanlar

Yalnızlığın aranıp da bulunamayan nimet olarak değerlendirilmesi ne kadar çarpık ve yüzeysel olsa da hâlâ işleyen bir düşünce. Edebî yönelimlerimiz, dinlediğimiz şarkılar ve izlemeyi tercih ettiklerimiz çoğu zaman yalnızlığını estetize edebilmiş, biraz da keyfine düşkün karakterlerin etrafında dönüyor. Peki tam anlamıyla “yalnız”, duvarlarının ardında esir düşmüş karakterler, onların tecrit hikâyelerine aynı “keyifle” adapte olabiliyor muyuz?

1 Mayıs 2020 Cuma

Gülbin Özdamar Akarçay

Gelecek de Bir Gün Gelecek ama Nasıl?

Yapay zekâ, insan-teknoloji ilişkisi çerçevesinde yeni bir türün ortaya çıkma olasılığını tartışan ütopik/distopik öngörüler ve insan sonrası tartışmaları önümüze çoktan konuldu. Bu anlayış, “bedeni kutsal statüden çıkarıp, bir protez gibi gören”, “biyolojik bedenin gelecek için yetersiz olacağına” inanan, “insan sonrası süreçte biyolojik ve yapay yaşam formlarının birlikteliğini öngören” bir dünya algısı yaratıyor.

Bovid-17: Brezilya’da Salgın ve Siyasi Kriz

30 Nisan 2020 Perşembe

Esra Akgemci

Bovid-17: Brezilya’da Salgın ve Siyasi Kriz

Salgınla mücadele süredursun, Brezilya devlet başkanının gündemi, çözülmeyi bekleyen daha “önemli” sorunlarla dolu. Son anketlere göre, Bolsonaro’nun popülarite oranı yüzde 27’ye kadar düşmüş durumda. Bu da salgın sürecindeki tutumundan kendi kitlesinin bile memnun olmadığını gösteriyor. Dahası Bolsonaro’nun azledilmesi talebi, sağdan sola toplumun farklı kesimlerinde hızla yükseliyor.

29 Nisan 2020 Çarşamba

Kazım Cihan Can

Korona, Korku, Komedi, Kolera

Beklenmedik ve tekinsiz olanla karşılaşmanın insanda ortaya çıkardığı şaşkınlık, korku ve dehşet duygusu, tıpkı olayın kendisi gibi, beklenmedik ve öngörülemez pek çok davranışsal tepkiye neden olabilir. Bu nedenle tam da pandemi zamanında insanın gerek kendisinde gerek çevresinde tuhaf, hatta gülünç olay ve durumlarla karşılaşması çok olası.

29 Nisan 2020 Çarşamba

Osman Elbek

Korona Günleri (I): Hastalık Yok

Maske, kolonya ve mesafe... SARS-CoV-2’nin yol açtığı yeni toplumsal kültürü işaret eden en iyi üç kelime bunlar sanırım. Pekiyi ama ötekini bir kuruluş felsefesi olarak “tehlike” olarak işaretleyen Türkiye toplumu maske ve mesafenin getirdiği insansızlaşmanın ağırlığının altından nasıl kalkacak acaba? Bugün filyasyon amacıyla akıllı telefonlara çekincesizce yüklenen aplikasyonların gönderdiği GPS sinyallerini yarın görece özgür ortama ulaştığımızda silmek mümkün olacak mı acaba?

Covid-19 ve İzolasyon: Bir İstisna Hali mi? Ortalık mı?

28 Nisan 2020 Salı

Sevgi Bakır

Covid-19 ve İzolasyon: Bir İstisna Hali mi? Ortalık mı?

Agamben, somut gerçekliğe göre analiz yapmaktan ziyade, kavramlarını mevcut olana uyarlamayı tutum edinen, yer yer dogmatik, hatta bilimi bir tehdit olarak görecek kadar şüpheci ve muhafazakâr bir noktaya ulaşmıştır dersek, yorumda aşırı mı ileri gitmiş oluruz?

Akademinin Halleri ve Akademisyenlere Reva Görülenler Üzerine

27 Nisan 2020 Pazartesi

Pınar Dinç

Akademinin Halleri ve Akademisyenlere Reva Görülenler Üzerine

Malum, Gürpınar’ın da bahsettiği ve Türkiye’de eski kuşağın sahip olduğu iş güvencesi ve rahatlık bizim kuşağımız için ancak bir hayal. Henüz doktora öğrencisiyken Türkiye’de benim de mezunu olduğum bir üniversitede ders vermem ilk teklif edildiğinde çok sevindiğimi hatırlıyorum. Gözüm kapalı kabul ettiğim o dersten saat başına 50 lira almıştım.

26 Nisan 2020 Pazar

P. Burcu Yalım, Hakan Yücefer, Emre Koyuncu

Salgını Olaylaştırmak

Koronavirüs ve Felsefe Üzerine Bir Söyleşi

Salgını (ya da savaş, deprem, ekonomik kriz gibi başka güncel olayları) felsefi bir irdelemenin konusu haline getirmek herkesin gördüğü bir şeye bakıp onda henüz görünür olmayan şeyi açığa çıkarmaya çalışmak demek. Gördüğümüz şeyin “önceden düşünülmüş” olduğunu söylemek bile bu önceden düşünülmüşlüğü görünür kılmayı, herkesin yeni sandığı şeyin aslında başka bir şeyin tekrarı olduğunu gösterebilmeyi gerektiriyor.

Salgının Biyopolitikası ve Dayanışma: Almanya ve Türkiye

25 Nisan 2020 Cumartesi

Burak Üzümkesici

Salgının Biyopolitikası ve Dayanışma: Almanya ve Türkiye

Belki de gerçekten korkamıyoruz bile. Eğer Günther Anders’in dediği doğruysa, işbölümüne, yaşamın her alanını parçalara ayırıp düzenlemeye yönelen bir iktidar teknolojisi içinde, korkularımızı siyasi ve askerî alana havale ederek üstesinden gelmemiz salık verilir. Kendimiz hakkında endişelenmeye izin verilmez, bunun ihtiyacını da duymamamız gerekir.

Yaşam ile Ölüm Arasında Temastan Kaçınmak

24 Nisan 2020 Cuma

Abdullah Başaran

Yaşam ile Ölüm Arasında Temastan Kaçınmak

Karantina yerleşkelerinde dünyayla irtibatı kestiğimizi düşünürken, hayatları pahasına hasta bedenlere temas eden doktorlar ve sağlık görevlileri, kendilerinin de bağışık olmadıkları bir mücadelede yenik düşebiliyorlar. Veyahut da, bir güvencesi olmayan, patronu ya da devleti tarafından çalışmak zorunda bırakılan işçi ve memurlar, başkalarının dünyayla teması kopmasın diye canını dişine takıyor.

23 Nisan 2020 Perşembe

Görkem Özizmirli

Bernie Sanders’ın Ardından

Sanders’ın kendisini demokratik sosyalist olarak tanımlaması ve Amerikan medyasının da etkisiyle dünyanın her yerinde Sanders’ı bizim ABD dışında anladığımız/bildiğimiz gibi sosyalist olarak kavramamız bana eskilerin İskandinav tipi sosyalizm tartışmalarını hatırlatıyor. Covid-19 krizi ile testlerin ücretsiz olmasının artık hakikaten “utanmıyor musunuz” dedirtecek şekillerde tartışıldığı, tedavinin ücretsiz olmasının -ki hâlâ muallak- güçbela sağlandığı bir ülkeden bahsediyoruz.

Koronavirüs, Hak ve Özgürlükler, Yanılsamalar: Toplumsal Savunma

22 Nisan 2020 Çarşamba

Haluk İnanıcı

Koronavirüs, Hak ve Özgürlükler, Yanılsamalar: Toplumsal Savunma

Koronavirüs, deprem gibi ani yıkıcı etkiye sahip olmasa da yavaş yavaş çok daha büyük yıkım doğurabilecek başka bir felaket. Ayrıca kişiden kişiye yayılma nedeniyle insanların birbirinden tecridini gerektiren bir salgın. Farklı olsa bile Koronavirüs salgınına 1999 depreminde başarılanlar açısından bakılırsa iki-üç ipucu elde edebiliriz. Öncelikle mahalle, site bazında örgütlenme gereğini görürüz.

Covid-19 “Mevzuatı”: Hukuk Yapıcılar ve Yiyiciler

22 Nisan 2020 Çarşamba

Nuray Özdoğan

Covid-19 “Mevzuatı”: Hukuk Yapıcılar ve Yiyiciler

Torbaya girenin de çıkanın da bilinememesi gibi, başımıza geleceğin de gelmeden tam bilinemediği bir dünyaya uyanıyoruz her gün. Gücü olanın, olanağı olanın her şeyi yaptığı, kimsenin de şaşırma-dığı ülkenin vatandaşlarıyız. Bildiğimiz inandığımız evrensel hukuk kuralları, açıklamakta da buna karşı mücadele etmekte de zorlanıyor. Gerçek toplumsal mücadele dinamikleri ile hukuki mücadele araçlarını buluşturduğumuz/buluşturabildiğimiz anlara kadar.

Neoliberalizm Tıkandı, Bilişsel Kapitalizm Verelim

23 Nisan 2020 Perşembe

Yasemin Özden Charles

Neoliberalizm Tıkandı, Bilişsel Kapitalizm Verelim

Temassız ödeme, temassız aşk, temas etmesin kimse kimseye. Tüm temaslar aplikasyonlar üzerinden. Bazı yetişkinler, ölüm haberi gelen yaşlı anne babalarının cenazesini virüs bulaşır korkusuyla almaya gelmiyorlar diye yakınıyor bir hastabakıcı. Temassız cenaze. Tüm eğitim müfredatı internet üzerinde artık. Peki, o zaman öğretmenlere maaş vermeye ne gerek var dese birileri? Herkes internetten eğitiliyor nasılsa. Sınavlar platform üzerinden. Temassız eğitim. Temassız yaşam

21 Nisan 2020 Salı

Cevdet Acu

Ürdün, Suriyeli Mülteciler ve Korona

Şayet “evde kal” sloganı sadece bir slogandan ibaret değilse, mülteci barındıran tüm devletlerin bu düzenlemeyi yapması elzemdir. Bu gereklilik aynı zamanda sosyal devlet olma ilkesinin de bir önkoşuludur. Sonuç olarak devlet insanları yerinden ettirenlerin tarafında değil, onuruyla insanca yaşama hakkına ve bu anlamda barınma hakkı olan birey(ler)in safında olmalıdır.

Küresel Risk Toplumu ve Toplumsal Tecrit

21 Nisan 2020 Salı

Sebatullah Tekin

Küresel Risk Toplumu ve Toplumsal Tecrit

Birliktelik duygusunun azalması, geleceğe yönelik belirsizlik ve kaygıların artması, bunların yanında insan varlığını tehdit eden küresel salgınlar, biyolojik silahlar, nükleer sızıntı ya da patlamalar, yoksulluk, son zamanlarda yaygınlaşan bulaşıcı hastalıklar, gıda zehirlenmeleri insanlarda güven bunalımını ve yaşam kaygısını derinleştiriyor. Güvensizlik ve risk algısının yaygınlaşması sonucu riskli veya tehlikeli olmayan etkinlik ya da faktörler de risk kategorisine alınabiliyor.

Havuç Biçiminde Sopa: Çin'de "Milli Mesele" ve Yönetim Tarzı

20 Nisan 2020 Pazartesi

Thierry Kellner, Ahmet İnsel (Söyleşi), Vanessa Frangville

Havuç Biçiminde Sopa: Çin'de "Milli Mesele" ve Yönetim Tarzı

Vanessa Frangville ve Thierry Kellner ile Söyleşi (II)

Çin’le ilgili etraflı bilgisi olmayanlar, Çin’in yürüttüğü havuç ve sopa politikasında, neyin gerekirse sopaya dönüşecek havuç olduğunu algılayamıyorlar. Ta ki kendilerine yapılan teklifleri bir noktadan sonra reddedince, tehdit, şantaj, hatta açık baskı ile karşılaşıncaya kadar. Eğer davetlerini kabul edip Çin’e gitmişseniz, bunu hisseder hissetmez en akıllı yol hemen orayı terk etmek.

19 Nisan 2020 Pazar

Kaan Kurt

Uyarlamalar: Sadakat Meselesi

Ahlâki sadakat fikri aynı zamanda özcüdür: Bir romanın belli bir öz içerdiğini ve uyarlamalar yoluyla bu özün zarara uğrayabileceğini varsayar. Belli bir orijinal, belli bir temel, yakın olunması gereken bir merkez vardır bu fikre göre. Oysa bu da tam olarak doğru olmayabilir: Barthes edebî metnin kapalı olmadığını, açık bir yapıya sahip olduğunu, ve sonsuz sayıda bağlamda yeniden okumaya açık olduğunu söylüyordu.